• Bez kategorii

    O Mnie

    zdjęcieNazywam się Monika Paleczna. Jestem absolwentką Psychologii na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Ukończyłam studia podyplomowe z zakresu Psychoonkologii w Medycznym Centrum Kształcenia Podyplomowego UJ oraz szkolenie z Racjonalnej Terapii Zachowania (RTZ). Obecnie jestem doktorantką w Instytucie Psychologii UJ. Swoją pracę z pacjentami onkologicznymi i ich rodzinami rozpoczęłam w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie, a następnie kontynuowałam w szpitalu Regina Elena w Rzymie.

  • Onko-dorośli

    Lęk

    U pacjentów onkologicznych wiele aspektów choroby może wywoływać lęk. Z jednej strony są to różne kwestie związane z chorobą: sama diagnoza, perspektywa leczenia i efektów ubocznych, możliwość nawrotu lub progresji choroby. Z drugiej strony są to czynniki związane z codziennym funkcjonowaniem: obawa o utratę niezależności, troska o zmianę relacji czy strach przed śmiercią. Taki lęk może przybierać postać ostrą (są to krótkie okresy występowania objawów) lub przewlekłą (wówczas lęk występuje praktycznie cały czas, ale o niższym nasileniu).

  • Onko-dzieci

    Sen

    Powiedzenie “spać jak dziecko” nabiera innego znaczenia w kontekście dzieci z chorobą nowotworową. Problemy ze snem u młodych pacjentów onkologicznych obejmują całe spektrum klinicznych zaburzeń snu (między innymi bezsenność i nadmierną senność, parasomnie, zaburzenia oddychania podczas snu i zaburzenia rytmu okołodobowego). Zazwyczaj występują one w różnych kombinacjach, a więc jeden pacjent może zmagać się z kilkoma problemami związanymi ze snem na raz. Dzieci i młodzież w trakcie leczenia gorzej oceniają jakość swojego snu w porównaniu do zdrowych osobników.  Oprócz podstawowych problemów takich jak trudności z zasypianiem czy budzenie się w nocy występuje szereg innych zaburzeń. Z jakimi jeszcze trudnościami przychodzi się mierzyć dzieciom?

  • Onko-dorośli

    Lęk przed nawrotem lub progresją choroby

    Lęk przed nawrotem lub progresją raka (ang. fear of cancer recurrence, FCR)  to niepokój, który ludzie odczuwają, gdy uważają, że choroba może powrócić lub postępować. Na pojawienie się tego lęku wpływa wiele czynników. Z jednej strony jest to sam kontakt z informacją dotyczącą choroby, czy to informacja o diagnozie u kogoś innego czy to usłyszenie o nowotworze w mediach, czy też konieczność pojawienia się na badaniach kontrolnych.  Z drugiej strony istotną rolę odgrywa doświadczanie nowych lub trwających już efektów ubocznych czy też objawów (szczególnie bólu) związanych z chorobą. Lęk przed nawrotem lub progresją choroby jest więc konstruktem wielowymiarowym. Może wynikać z interpretacji sygnałów wewnętrznych (np. objawy fizyczne) lub zewnętrznych (np. obejrzenie kampanii antynowotworowej). Taki lęk może prowadzić do dysfunkcjonalnych zachowań, np. unikania czy nadmiernego kontrolowania, co ostatecznie może prowadzić do jeszcze silniejszego lęku.

  • Rodzina

    Wypalenie

    Rola opiekuna chorej osoby może oznaczać wiele nowych obowiązków. Mogą one dotyczyć codziennych czynności takich jak przygotowanie posiłków, pomoc w toalecie, wizyta u lekarza czy podanie lekarstw. Drugim aspektem jest pomoc w radzeniu sobie z emocjami, wspólne rozmowy, spędzanie czasu. Często naturalną kolejnością podjęcia się opieki nad inną osobą jest zaniedbywanie własnych potrzeb i uczuć. A to w dłuższej perspektywie czasu może mieć bardzo negatywne skutki. Jednym z nich jest poczucie wypalenia. Wypalenie u opiekuna to stan fizycznego, emocjonalnego i psychicznego wyczerpania, któremu może towarzyszyć zmiana postawy z pozytywnej i opiekuńczej na negatywną i beztroską.  Czym się objawia?

  • Onko-dzieci

    Rozmowy o śmierci

    Chociaż śmierć jest naturalnym procesem to stawianie jej obok dzieci naturalne nie wydaje się wcale. Co więcej, umieranie w młodym wieku traktujemy jako porażkę medycyny.  Tutaj nigdy nie powiemy “taka kolej rzeczy”. Najtrudniejsze zadanie staje jednak przed rodzicami, którzy mierzą się z umieraniem własnego dziecka. Wówczas do emocji, które sami przeżywają dołącza wiele dylematów.  Dziś opowiem o tym co najczęściej rodzice myślą o rozmowach o śmierci i co o tym myślą same dzieci. I co najważniejsze, jak taką rozmowę przeprowadzić.

  • Onko-dorośli

    Depresja

    Objawy depresyjne zwykle rozwijają się w pierwszym roku po rozpoznaniu raka i często ustępują w wyniku adaptacji do sytuacji stresowej jaką jest choroba. Niemniej, depresja nie wybiera i może dotknąć każdego pacjenta z nowotworem. W niektórych rodzajach raka pojawia się jednak częściej niż w innych. Najczęściej diagnozę słyszą pacjenci z nowotworami jamy ustnej i gardła (22-57%), rakiem trzustki (33-50%), rakiem piersi (1,5-46%), rakiem płuc (11-44%), rakiem jelita grubego (13-25%), nowotworami ginekologicznymi (1-23%) i chłoniakiem (8-19%). Niestety ponad 70% z tych pacjentów  nie otrzymuje skutecznego leczenia psychiatrycznego. A depresja to coś znacznie więcej niż zmiany w nastroju.  Czym jeszcze się objawia?

  • Onko-dzieci

    Trudny powrót do szkoły

    Choroba nowotworowa u dzieci i młodzieży często oznacza czasowe przerwanie nauki w murach szkolnych. Zmienia to diametralnie styl życia młodych pacjentów, którzy do tej pory byli przyzwyczajeni do uczestniczenia w codziennych lekcjach z rówieśnikami. Koniec leczenia oznacza znowu powrót do szkoły, co może stać się zarówno pozytywnym jaki i stresującym wydarzeniem. Czym dla młodych pacjentów jest to wydarzenie?  I jak mogą się do niego przygotować?

  • Rodzina

    Relacje między rodzicami chorych dzieci

    W ciągu życia równolegle pełnimy wiele ról społecznych. Niektóre z nich są dla nas ważniejsze, inne mniej. W sytuacji różnych trudności życiowych obowiązki wynikające z jednej roli stawiamy wyżej niż te pochodzące z innej. W przypadku rodziców dziecka z chorobą nowotworową zderzają się dwie potrzeby: potrzeba troski o dobro dziecka oraz potrzeba utrzymania właściwej relacji z partnerem. Jak pokazują badania ta pierwsza zazwyczaj staje się znacznie ważniejsza, co odbija się na relacji pomiędzy rodzicami.  Tak naprawdę, więzi pomiędzy małżonkami mogą zmieniać się już od momentu zaobserwowania pierwszych objawów u dziecka i poszukiwania właściwej opieki zdrowotnej. Jakie trudności mogą pojawić się w relacji?

  • Onko-dorośli

    Zmęczenie

    Zmęczenie wynikające z choroby nowotworowej (w skrócie CRF od angielskiej nazwy cancer related fatigue) jest uporczywym uczuciem fizycznego lub emocjonalnego wyczerpania. Jego przyczyn należy upatrywać w samej chorobie lub w procesie leczenia. Może być ono trudne do oceny, ponieważ nie ma obiektywnych pomiarów zmęczenia, które pozwoliłyby zakwalifikować je do danej kategorii i przepisać odpowiednie środki zaradcze. Wiadomo jednak, że jest ono silniejsze, niż zmęczenie, które odczuwają zdrowi ludzie i zupełnie nieproporcjonalne do poziomu wysiłku, który został włożony w daną czynność. To oznacza, że na przykład osoba po krótkim spacerze może czuć się jakby maszerowała przez kilka godzin, a po przyniesieniu jednej siatki z zakupami czuje się jakby niosła ich pięć. Na takie przemęczenie nie pomagają zazwyczaj kawa, sen czy odpoczynek- czyli działania, które łagodzą zmęczenie u zdrowych osób. CRF często rozpoczyna się przed rozpoznaniem raka, pogarsza się w trakcie leczenia i może utrzymywać się przez miesiące, a nawet lata po zakończeniu leczenia. Nie ma pojedynczego, skutecznego sposobu leczenia CRF, ponieważ czasami trudno zidentyfikować jego bezpośrednią przyczynę.  Jakie czynniki mogą więc powodować wystąpienie takiego zmęczenia?

  • Onko-dorośli

    Bariery w leczeniu bólu onkologicznego

    Ból jest symptomem raka, który wpływa na jakość życia pacjentów, rodzin i ich opiekunów. Jest to wielowymiarowy objaw obejmujący elementy fizyczne, psychospołeczne, emocjonalne i duchowe. Aby leczenie bólu było skuteczne musi on zostać w ogóle zidentyfikowany, oceniony i sklasyfikowany. Następnie musi zostać wybrana strategia uśmierzania. Na najbardziej podstawowym poziomie trudności w ocenie i leczeniu bólu wynikają z jego subiektywnego charakteru: ból jest tym, co pacjent mówi, że jest.

    Pomimo nowych leków przeciwbólowych i zaktualizowanych wytycznych dotyczących leczenia bólu, pacjenci onkologiczni nie zawsze otrzymują odpowiednią terapię przeciwbólową.  Jak pokazują badania niewłaściwe leczenie bólu może dotyczyć 14 % (Meuser i in., 2001), 33% (Fisch i in., 2012), 40% (Cleeland i in., 1994) , a nawet 50% (Deandrea i in., 2008) pacjentów. Skąd takie liczby?