• Bez kategorii

    O Mnie

    zdjęcieNazywam się Monika Paleczna. Jestem absolwentką Psychologii na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie. Ukończyłam studia podyplomowe z zakresu Psychoonkologii w Medycznym Centrum Kształcenia Podyplomowego UJ oraz szkolenie z Racjonalnej Terapii Zachowania (RTZ). Obecnie jestem doktorantką w Instytucie Psychologii UJ. Swoją pracę z pacjentami onkologicznymi i ich rodzinami rozpoczęłam w Szpitalu Uniwersyteckim w Krakowie, a następnie kontynuowałam w szpitalu Regina Elena w Rzymie.

  • Onko-dzieci

    Pediatryczna opieka paliatywna

    Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) definiuje opiekę paliatywną jako działania mające na celu zapobieganie i łagodzenie cierpienia dorosłych i dzieci  borykających się z problemami związanymi z zagrażającymi życiu chorobami.  Skupia się ona również na wsparciu dla rodzin pacjentów. Najważniejsze kwestie  obejmują fizyczne, psychologiczne, społeczne i duchowe cierpienie pacjentów oraz psychologiczne, społeczne i duchowe cierpienie członków rodziny.  Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia jest to „wszechstronna, całościowa opieka i leczenie objawowe pacjentów chorujących na nieuleczalne, niepoddające się leczeniu przyczynowemu, postępujące, ograniczające życie choroby.” Opieka ta jest ukierunkowana na poprawę jakości życia. Ważnym jej aspektem jest radzenie sobie z bólem. 

    Dzieci jednak nie są małymi dorosłymi. Chociaż definicja i zasady opieki paliatywnej dotyczą całego życia, pediatryczna opieka paliatywna wymaga zwrócenia uwagi na zjawiska fizyczne, rozwojowe, psychospołeczne, etyczne, duchowe i relacyjne, które są unikalne dla dzieci:

  • Rodzina

    Stres rodziców

    Pomimo wysokiego  wskaźnika przeżycia w przypadku nowotworów dziecięcych zrozumiałe jest, że u rodziców pojawia się stres, związany z tym co dla dziecka oznacza leczenie oraz czy będzie ono cierpieć. Pojawiają się również pytania o szanse wyleczenia oraz to najtrudniejsze: “czy moje dziecko umrze?”.  W związku z chorobą dziecka rodzice mogą więc wykazywać fizyczne i emocjonalne objawy, takie jak stres, poczucie utraty kontroli, obniżenie samooceny, depresję czy lęk. Tymczasem rodzina odpowiedzialna w takim momencie przede wszystkim za opiekę i dobre samopoczucie dziecka, musi także czuwać nad dobrostanem fizycznym, emocjonalnym i społecznym innych jej członków. 

    Przed rodzicami stoi więc ogromnie trudne zadanie, które może być źródłem  stresu. Jego wyższy poziom obserwuje się u młodszych rodziców oraz u rodziców młodszych dzieci. Może to wynikać z braku doświadczenia młodych rodziców oraz z większej zależności młodszych dzieci od ich opiekunów. 

  • Onko-dorośli

    Wypadanie włosów

    W naszej kulturze wygląd zewnętrzny ma znaczenie. Dlatego jeden z najmniej “bolesnych” skutków ubocznych leczenia czasami staje się najbardziej uciążliwy. Dlatego też nawet 8% pacjentów odrzuca leczenie ze względu na lęk przed (całkowitą) utratą włosów. 

    Utrata włosów jest jednym ze skutków ubocznych chemioterapii, natomiast bywa postrzegana jako utrata indywidualności i atrakcyjności. Sprzyja to wycofaniu się ze społeczeństwa i prowadzi do pogorszenia jakości życia. Dlaczego włosy w ogóle wypadają? I jak przebiega ten proces wypadania, a później odrastania włosów? 

  • Rodzina

    Depresja u opiekunów

    Opieka na bliską, chorą osobą daje dużo satysfakcji, ale może też wiązać się z wypaleniem, o którym pisałam  tutaj. A dzisiaj piszę o kolejnym trudnym aspekcie, o depresji. Bywa i tak, że do gabinetu psychologicznego przychodzi pacjent onkologiczny z bliską osobą, która służy mu jako wsparcie. Tymczasem bardzo szybko widać, że kto inny potrzebuje tutaj pomocy psychologicznej. 

    Życie opiekuna zmienia się na wiele sposobów po zdiagnozowaniu raka u bliskiej osoby. Zmiany te wpływają na większość obszarów życia i trwają nawet po zakończeniu leczenia. Każdy reaguje na swój sposób na diagnozę oraz kolejne informacje płynące od lekarza. Dlatego też opiekun może odczuwać emocje równie silne lub nawet silniejsze niż te odczuwane przez pacjenta. Odczuwanie smutku jest zjawiskiem normalnym, kiedy ktoś bliski otrzymuje diagnozę raka. Jednak przedłużający się stres, silne emocje i dodatkowe obciążenie mogą prowadzić do depresji. Badania pokazują, że opiekunowie mają wyższy poziom depresji niż osoby niebędące opiekunami. Tymczasem coraz częściej całodobowa opieka jest sprawowana przez członków rodziny w domu. Bliscy pomagają pacjentom w czynnościach związanych z codziennym funkcjonowaniem i procedurami medycznymi, zależnie od zaawansowania choroby. 

  • Onko-rozmowy

    Dieta cz. II

    Dzisiaj zapraszam na drugą część wywiadu z Panią Magdaleną Maciejewską- Cebulak, która jako dietetyk onkologiczny odpowiada na kolejne pytania związane z dietą w chorobie nowotworowej.

    • Które elementy odżywcze odgrywają najważniejszą rolę w zdrowieniu?

    Składnikiem odżywczym, który można wyróżnić jest białko. W chorobie nowotworowej obserwuje się jego zwiększoną utratę, którą należy uzupełniać z dietą. Innym przykładem są wielonienasycone kwasy tłuszczowe omega-3 wspomagające pracę układu odpornościowego. Pragnę jednak zaznaczyć, że niezbędne są także inne składniki odżywcze oraz prawidłowe proporcje pomiędzy nimi. Nasz organizm codziennie potrzebuje kilkudziesięciu składników odżywczych, aby funkcjonować prawidłowo. Nie inaczej jest u chorych onkologicznych. Bez prawidłowo zbilansowanej diety, samo zbilansowanie odpowiedniej ilości białka nie da wiele. 

    • Dlaczego białko jest takie ważne?
  • Onko-rozmowy

    Dieta cz. I

    Dziś zapraszam na pierwszą część wywiadu z Panią Magdaleną Maciejewską- Cebulak, która jako dietetyk onkologiczny odpowiada na pytania wokół których urosło wiele mitów.

    • Czy sama dieta może wyleczyć raka?

    Nie istnieje dieta, która może wyleczyć z raka. Myśląc o wpływie niektórych składników odżywczych na hamowanie kancerogenezy, mówimy o tak zwanej chemoprewencji nowotworów, czyli profilaktyce antyrakowej. Dieta jest bardzo ważnym elementem leczenia onkologicznego, może m.in. poprawić stan odżywienia i złagodzić dolegliwości, ale nie leczy raka. Od tego są różne dostępne metody leczenia są m.in. chemioterapia, radioterapia, zabiegi operacyjne czy immunoterapia.

    • Dlaczego żywienie w chorobie nowotworowej jest więc takie ważne?
  • Onko-dorośli

    Lęk

    U pacjentów onkologicznych wiele aspektów choroby może wywoływać lęk. Z jednej strony są to różne kwestie związane z chorobą: sama diagnoza, perspektywa leczenia i efektów ubocznych, możliwość nawrotu lub progresji choroby. Z drugiej strony są to czynniki związane z codziennym funkcjonowaniem: obawa o utratę niezależności, troska o zmianę relacji czy strach przed śmiercią. Taki lęk może przybierać postać ostrą (są to krótkie okresy występowania objawów) lub przewlekłą (wówczas lęk występuje praktycznie cały czas, ale o niższym nasileniu).

  • Onko-dzieci

    Sen

    Powiedzenie “spać jak dziecko” nabiera innego znaczenia w kontekście dzieci z chorobą nowotworową. Problemy ze snem u młodych pacjentów onkologicznych obejmują całe spektrum klinicznych zaburzeń snu (między innymi bezsenność i nadmierną senność, parasomnie, zaburzenia oddychania podczas snu i zaburzenia rytmu okołodobowego). Zazwyczaj występują one w różnych kombinacjach, a więc jeden pacjent może zmagać się z kilkoma problemami związanymi ze snem na raz. Dzieci i młodzież w trakcie leczenia gorzej oceniają jakość swojego snu w porównaniu do zdrowych osobników.  Oprócz podstawowych problemów takich jak trudności z zasypianiem czy budzenie się w nocy występuje szereg innych zaburzeń. Z jakimi jeszcze trudnościami przychodzi się mierzyć dzieciom?

  • Onko-dorośli

    Lęk przed nawrotem lub progresją choroby

    Lęk przed nawrotem lub progresją raka (ang. fear of cancer recurrence, FCR)  to niepokój, który ludzie odczuwają, gdy uważają, że choroba może powrócić lub postępować. Na pojawienie się tego lęku wpływa wiele czynników. Z jednej strony jest to sam kontakt z informacją dotyczącą choroby, czy to informacja o diagnozie u kogoś innego czy to usłyszenie o nowotworze w mediach, czy też konieczność pojawienia się na badaniach kontrolnych.  Z drugiej strony istotną rolę odgrywa doświadczanie nowych lub trwających już efektów ubocznych czy też objawów (szczególnie bólu) związanych z chorobą. Lęk przed nawrotem lub progresją choroby jest więc konstruktem wielowymiarowym. Może wynikać z interpretacji sygnałów wewnętrznych (np. objawy fizyczne) lub zewnętrznych (np. obejrzenie kampanii antynowotworowej). Taki lęk może prowadzić do dysfunkcjonalnych zachowań, np. unikania czy nadmiernego kontrolowania, co ostatecznie może prowadzić do jeszcze silniejszego lęku.

  • Rodzina

    Wypalenie

    Rola opiekuna chorej osoby może oznaczać wiele nowych obowiązków. Mogą one dotyczyć codziennych czynności takich jak przygotowanie posiłków, pomoc w toalecie, wizyta u lekarza czy podanie lekarstw. Drugim aspektem jest pomoc w radzeniu sobie z emocjami, wspólne rozmowy, spędzanie czasu. Często naturalną kolejnością podjęcia się opieki nad inną osobą jest zaniedbywanie własnych potrzeb i uczuć. A to w dłuższej perspektywie czasu może mieć bardzo negatywne skutki. Jednym z nich jest poczucie wypalenia. Wypalenie u opiekuna to stan fizycznego, emocjonalnego i psychicznego wyczerpania, któremu może towarzyszyć zmiana postawy z pozytywnej i opiekuńczej na negatywną i beztroską.  Czym się objawia?