Onko-dorośli

Bariery w leczeniu bólu onkologicznego

Ból jest symptomem raka, który wpływa na jakość życia pacjentów, rodzin i ich opiekunów. Jest to wielowymiarowy objaw obejmujący elementy fizyczne, psychospołeczne, emocjonalne i duchowe. Aby leczenie bólu było skuteczne musi on zostać w ogóle zidentyfikowany, oceniony i sklasyfikowany. Następnie musi zostać wybrana strategia uśmierzania. Na najbardziej podstawowym poziomie trudności w ocenie i leczeniu bólu wynikają z jego subiektywnego charakteru: ból jest tym, co pacjent mówi, że jest.

Pomimo nowych leków przeciwbólowych i zaktualizowanych wytycznych dotyczących leczenia bólu, pacjenci onkologiczni nie zawsze otrzymują odpowiednią terapię przeciwbólową.  Jak pokazują badania niewłaściwe leczenie bólu może dotyczyć 14 % (Meuser i in., 2001), 33% (Fisch i in., 2012), 40% (Cleeland i in., 1994) , a nawet 50% (Deandrea i in., 2008) pacjentów. Skąd takie liczby?

Trudności w szeroko rozumianym zarządzaniu bólem wiążą się z pracownikami służby zdrowia, samymi pacjentami oraz systemem opieki medycznej (Kwon, 2014):

 

BARIERY W LECZENIU BÓLU NOWOTWOROWEGO PŁYNĄCE ZE STRONY PRACOWNIKÓW SŁUŻBY ZDROWIA:

Niewłaściwa ocena bólu

Pracownicy służby zdrowia zdają sobie sprawę, że problem leczenia bólu nowotworowego jest problemem wciąż aktualnym.  Najczęstszą przyczyną takiej sytuacji, wskazywaną przez nich, jest niewłaściwa ocena bólu. Jedynym sposobem takiej oceny jest wyrażanie bólu przez pacjentów.. Zastosowanie opracowanych do tego celu narzędzi pozwala lekarzom ocenić ten subiektywny objaw w wiarygodny i prawidłowy sposób. W praktyce jednak nie wszyscy  pracownicy służby zdrowia korzystają z tych narzędzi.

Niechęć do przepisywania opioidów

Czasami lekarze mają tendencję do opóźniania podawania opioidów, aż do momentu gdy pacjenci osiągają terminalną fazę choroby lub gdy ból jest już niemożliwy do zniesienia. Taka niechęć do stosowania opioidów jest jednak mniejsza u onkologów w porównaniu do innych lekarzy. Na takie a nie inne zarządzanie bólem wpływ ma wiele czynników związanych z lekarzem: np. niedawne szkolenia, mniejszy lęk przed nałogiem, traktowanie łagodzenia bólu jako celu leczenia czy przypisywanie pacjentowi próśb o zwiększanie dawki jako efektu zwiększenia bólu aniżeli uzależnienia.

Niewiedza

W badaniach onkolodzy wykazali się większą podstawową wiedzą na temat leczenia bólu nowotworowego niż inni specjaliści jednak ponad połowa z nich nie udzieliła prawidłowej odpowiedzi na pytania oparte na scenariuszach przypadku. Lekarze są zaznajomieni z wytycznymi dotyczącymi leczenia bólu onkologicznego, ale ich poziom rozumienia różnił się pomiędzy nimi.

Rozbieżność pomiędzy percepcją a rzeczywistością

Lekarze często podkreślają, że mają wiedzę dotyczącą leczenia bólu, co pokrywa się z wynikami badań. Posiadają ogólną wiedzę teoretyczną, jednak w testach gorzej wypadają, gdy mają ją zastosować do sytuacji klinicznej. Taka rozbieżność między ich samooceną a rzeczywistą praktyką wskazuje, że lekarze mogą nie w pełni zdawać sobie sprawę z niedoborów wiedzy, które mogą stanowić potencjalną barierę w zarządzaniu bólem nowotworowym.

 

BARIERY W LECZENIU BÓLU NOWOTWOROWEGO PŁYNĄCE ZE STRONY PACJENTÓW:

Bariery poznawcze

Ponieważ ból jest objawem subiektywnym, postawa pacjenta oraz jego wiedza na temat bólu nowotworowego i jego leczenia mogą wpływać na ocenę bólu, a przez to na leczenie. Pacjent, który ma obawy dotyczące leków przeciwbólowych niechętnie zgłasza ból czy też przyjmuje opioidy. Dodatkowo pacjent może również mieć błędne przekonania dotyczące niepożądanych skutków, obniżenia odporności czy faktu, że rosnący ból musi oznaczać progresję choroby.

Bariery emocjonalne

Wykazano, że stres psychologiczny jest znacząco związany z percepcją bólu. Większa intensywność bólu jest związana z wyższym poziomem stresu psychicznego, depresji, lęków, wrogości, zaburzeń nastroju i gniewu. Tymczasem samopoczucie pacjenta odgrywa dużą rolę w leczeniu bólu.

Przestrzeganie zasad zażywania środków przeciwbólowych

Negatywne przekonania dotyczące leków mogą prowadzić do nie przestrzegania zasad ich stosowania. Dodatkowo koszt opioidów może być różny w zależności od kraju i czasem pacjenci mają problem z ich wykupieniem.

 

BARIERY W LECZENIU BÓLU NOWOTWOROWEGO PŁYNĄCE ZE STRONY SYSTEMU OPIEKI ZDROWOTNEJ:

Wielowymiarowa kontrola bólu wymaga współpracy z innymi specjalistami, zwłaszcza z lekarzami opieki paliatywnej. Badania lekarzy ujawniły jednak trudności w dostępie do specjalistów w zakresie bólu i opieki paliatywnej.

 

Bibliografia:

Cleeland CS,Gonin R,Hatfield AK,et al. Pain and its treatment in outpatients with metastatic disease. N Engl J Med 1994;330:592- 596.

Deandrea S, Montanari M, Moja L, Apolone G. Prevalence of undertreatment in cancer pain. A review of published literature. Annals of oncology 2008;19(12):1985-91.

Kwon JH. Overcoming barriers in cancer pain management. Journal of Clinical Oncology 2014; 32(16):1727-33.

Fisch MJ, Lee JW, Weiss M, Wagner LI, Chang VT, Cella D, Manola JB, Minasian LM, McCaskill-Stevens W, Mendoza TR, Cleeland CS. Prospective, observational study of pain and analgesic prescribing in medical oncology outpatients with breast, colorectal, lung, or prostate cancer. Journal of Clinical Oncology 2012; 30(16): 1980-1988.

Meuser T, Pietruck C, Radbruch L, Stute P, Lehmann KA, Grond S. Symptoms during cancer pain treatment following WHO-guidelines: a longitudinal follow-up study of symptom prevalence, severity and etiology. Pain 2001;93(3):247-57.

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *