Rodzina

Wypalenie

Rola opiekuna chorej osoby może oznaczać wiele nowych obowiązków. Mogą one dotyczyć codziennych czynności takich jak przygotowanie posiłków, pomoc w toalecie, wizyta u lekarza czy podanie lekarstw. Drugim aspektem jest pomoc w radzeniu sobie z emocjami, wspólne rozmowy, spędzanie czasu. Często naturalną kolejnością podjęcia się opieki nad inną osobą jest zaniedbywanie własnych potrzeb i uczuć. A to w dłuższej perspektywie czasu może mieć bardzo negatywne skutki. Jednym z nich jest poczucie wypalenia. Wypalenie u opiekuna to stan fizycznego, emocjonalnego i psychicznego wyczerpania, któremu może towarzyszyć zmiana postawy z pozytywnej i opiekuńczej na negatywną i beztroską.  Czym się objawia?

Do najczęstszych objawów wypalenia należą:

  • Ignorowanie własnych problemów zdrowotnych lub istotnych objawów chorobowych (w tym rezygnowanie z wizyty u własnego lekarza)
  • Problemy z jedzeniem
  • Nadużywanie alkoholu, papierosów lub innych substancji
  • Rezygnacja z ćwiczeń
  • Utrata kontaktu z przyjaciółmi
  • Narastające uczucia złości i frustracji
  • Wybuchy emocji
  • Częste irytowanie się w różnych sytuacjach
  • Niepokój, przygnębienie, smutek lub beznadziejność
  • Obwinianie osoby chorej
  • Ciągłe zmęczenie
  • Problemy ze snem

Skąd się bierze takie wyczerpanie? Przyczyn może być kilka:

Strach i niepewność: w leczeniu raka jest wiele niewiadomych. Trudno więc nie martwić się o osobę chorą na raka i przyszłość.

Zmiana ról: konieczność opieki nad pacjentem dużo zmienia w relacji. Może to być źródłem dodatkowych emocji i napięć, gdy np. nagle trzeba podejmować decyzje, które wcześniej podejmował chory.

Zbyt wiele do zrobienia: Jako opiekun możesz czuć się przytłoczony wszystkim, co musisz zrobić. Często jest to poczucie, jakby wszystko spadło na Twoje barki.

Presja finansowa: Koszty leczenia raka mogą być źródłem stresu. Dodatkowo, zarówno opiekun jak i pacjent mogą nie być w stanie pracować w pełnym wymiarze godzin  lub w ogóle muszą zrezygnować z pracy.

Samotność i izolacja: Opieka nad chorym  wymaga czasu. Może się okazać, że nie masz czasu na chwile z przyjaciółmi, uczestniczenie w zajęciach zewnętrznych czy własne hobby.

Potrzeba chwili w samotności: każdy potrzebuje czasu dla siebie. Może to być trudne, gdy opiekujesz się osobą chorą na raka.

Ciągłe wymagania: bycie w gotowości  przez całą dobę może być szczególnie trudne. Jest to wyczerpujące psychicznie i fizycznie.

Wina: Opiekunowie czasami mają żal do siebie, czują się winni, że nie mogą dać z siebie więcej.

Wypalenie bardzo prosto może prowadzić do depresji.  Ja więc się przed nim bronić?

  • Nigdy nie lekceważ swoich uczuć jako „zwykłego stresu”, szczególnie, jeśli jest to długotrwały stan. Ten “tylko stres” może przyczynić się do Twoich problemów zdrowotnych.
  • Poproś o pomoc w opiece i przyjmij ją, jeśli ktoś chce Ci pomóc. Zrób listę osób, które mogą być wsparciem. Zastanów się jakie rzeczy mogą być wykonane przez innych, np. załatwianie sprawunków.
  • Porozmawiaj z kimś – przyjacielem, doradcą, członkiem rodziny czy osobą duchowną.
  • Porozmawiaj z profesjonalistą, jeśli czujesz, że stres Cię przytłacza.
  • Dbaj o siebie. Dobrze się odżywiaj, pij odpowiednią ilość płynów, staraj się jak najwięcej ćwiczyć, nawet jeśli to tylko spacer po okolicy.
  • Dbaj o swoje zdrowie. Nie zapominaj o regularnych kontrolach u lekarza.
  • Zidentyfikuj źródła stresu i zapisz je. Pomyśl o rzeczach, które możesz poprawić czy zmienić. Wypróbuj modlitwę i / lub medytację, aby zaakceptować rzeczy, na które nie masz wpływu.
  • Pozwól sobie na żal, płacz, wyrażaj swoje uczucia.
  • Spróbuj różnych technik, które pozwolą Ci się zrelaksować, np. medytacji, jogi, muzyki
  • Dołącz do grupy wsparcia, która jest przeznaczona specjalnie dla opiekunów osób chorych na raka.
  • Myśl o pozytywnych aspektach każdego dnia. Pod koniec dnia przygotuj listę dobrych rzeczy, które się wydarzyły. Przebacz sobie, gdy nie robisz rzeczy tak dobrze, jak chcesz.
  • Znajdź czas dla siebie. Poproś znajomego lub członka rodziny o pozostanie z pacjentem, aby mieć chwilę dla siebie np. na pójście do kina lub odwiedzenie znajomych.
  • Naucz się mówić „nie”, gdy ktoś prosi Cię o zrobienie czegoś, czego nie chcesz robić, zwłaszcza jeśli to  może być wyczerpujące ( na przykład przygotowanie wielkiego obiadu rodzinnego).
  • Szukaj informacji. Uzyskaj informacje od swojego lekarza czy grup wsparcia.  Pomoże to zmniejszyć Twoje poczucie niepewności.
  • Sporządź listę priorytetów na każdy dzień. Ustaw realistyczne cele.
  • Spróbuj zaplanować sprawy prawne czy finansowe. Zaangażuj innych członków rodziny w te działania i decyzje.

 

Literatura:

https://www.helpforcancercaregivers.org/content/caregiver-burnout

https://www.cancer.gov/publications/patient-education/caring-for-the-caregiver.pdf

 

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *